ફ્રી ફોર્મેટ · ભાવપત્રક અને ચલણ
ભાવપત્રક (Quotation) અને ડિલિવરી ચલણ: ફ્રી ફોર્મેટ અને જાંગડ માલનો હિસાબ
ભાવપત્રક અને ડિલિવરી ચલણ શું છે, અને કેવી રીતે બનાવવા?
ભાવપત્રક (Quotation કે અંદાજ) ગ્રાહકને લખીને આપેલા ભાવ છે, બિલ નહીં: ઉપર “ભાવપત્રક”, દુકાનનું નામ (GSTIN હોય તો), નંબર (QT-0001), તારીખ, ક્યાં સુધી માન્ય, દરેક વસ્તુના નંગ, ભાવ, છૂટ, GST અને કુલ રકમ. ડિલિવરી ચલણ વેચાણ વગર મોકલેલા માલ સાથે જાય છે: જાંગડ (અપ્રૂવલ) પર ગ્રાહકને, દરજીને કે ગોડાઉનમાં; એ ટેક્સ ઇન્વૉઇસ નથી, અને ગ્રાહક જે રાખે એનું જ બિલ બને. નીચે બંનેના ફ્રી ફોર્મેટ (PDF, Excel, Word) છે; Tap & Bill એપમાં બંને ફોન કે કમ્પ્યુટર પર બને અને એક ટેપમાં બિલ બને.
ફ્રી ફોર્મેટ ડાઉનલોડ કરો (ગુજરાતી, હિન્દી, અંગ્રેજી)
ભાવપત્રક / અંદાજ
| ફોર્મેટ | ગુજરાતી | English | हिंदी |
|---|---|---|---|
| ભાવપત્રક / અંદાજ: A4, છાપીને હાથથી ભરો (16 લાઇન, ક્યાં સુધી માન્ય, શરતો) | PDF · 233 KB | PDF · 144 KB | PDF · 215 KB |
| Excel, ફોર્મ્યુલા સાથે: છૂટ, કપડાં પર GST 5% / 18%, કુલ રકમ અને ભરેલું ઉદાહરણ | Excel · 9 KB | Excel · 8 KB | Excel · 9 KB |
| Word: દુકાનનું નામ, લોગો અને શરતો એક વાર લખો અને છાપો | Word · 4 KB | Word · 4 KB | Word · 4 KB |
ડિલિવરી ચલણ
| ફોર્મેટ | ગુજરાતી | English | हिंदी |
|---|---|---|---|
| ડિલિવરી ચલણ: A4, નિયમ 55 નાં ખાનાં, શા માટે (અપ્રૂવલ, જોબ વર્ક, ટ્રાન્સફર) અને 3 કૉપીનાં નિશાન | PDF · 297 KB | PDF · 177 KB | PDF · 276 KB |
| Excel, ફોર્મ્યુલા સાથે: કિંમત, બિલ બન્યું, પાછા આવ્યા અને હજી બહારના નંગ, ભરેલું ઉદાહરણ | Excel · 9 KB | Excel · 9 KB | Excel · 9 KB |
| Word: દુકાનનું નામ એક વાર લખો અને ચલણ બુક છાપો | Word · 4 KB | Word · 4 KB | Word · 4 KB |
PDF ખાલી A4 ફોર્મ છે: છાપીને હાથથી ભરો કે પ્રેસમાં એની બુક છપાવો. ભાવપત્રકની Excel માં નંગ, ભાવ અને છૂટ લખતાં GST (કપડાં પર 5% / 18% આપમેળે) અને કુલ રકમ બને; GST માં રજિસ્ટર્ડ ન હો તો ઉપરના ખાનામાં N લખો. ચલણની Excel માં “બિલ બન્યું” અને “પાછા આવ્યા” લખતાં “હજી બહાર” ના નંગ આપમેળે દેખાય. બંનેમાં બીજી શીટમાં ભરેલું ઉદાહરણ છે.
ભાવપત્રક, ચલણ અને બિલમાં ફરક
| ભાવપત્રક / અંદાજ | ડિલિવરી ચલણ | બિલ | |
|---|---|---|---|
| શું છે | લખીને આપેલા ભાવ | વેચાણ વગર મોકલેલા માલનો કાગળ | વેચાણનો પાકો કાગળ |
| માલ | દુકાનમાં જ | દુકાનની બહાર (જાંગડ, દરજી, ગોડાઉન) | ગ્રાહકને આપ્યો |
| નંબર | QT-0001… | DC-0001… | INV-0001… |
| GST અને વેચાણમાં | ના | ના | હા |
| પછી શું | ગ્રાહક હા કહે તો બિલ | રાખેલા નંગનું બિલ, બાકી પાછા | — |
ઉદાહરણ: લગ્નનો ઓર્ડર, ₹29,602 નું ભાવપત્રક

| વસ્તુ | નંગ × ભાવ | છૂટ | કરપાત્ર | GST | રકમ |
|---|---|---|---|---|---|
| બનારસી સિલ્ક સાડી (HSN 5007) | 5 × ₹2,200 | – | ₹11,000 | 5% = ₹550 | ₹11,550 |
| કુર્તા પાયજામા સેટ (6203) | 4 × ₹2,800 | ₹1,200 | ₹10,000 | 5% = ₹500 | ₹10,500 |
| બાળકોની શેરવાની (6203) | 2 × ₹3,200 | – | ₹6,400 | 18% = ₹1,152 | ₹7,552 |
| કુલ | 11 નંગ | ₹1,200 | ₹27,400 | ₹2,202 | ₹29,602 |
₹300 ની છૂટથી કુર્તા સેટ ₹2,500 નો થયો, એટલે GST 18% ને બદલે 5%: ચાર સેટ પર કુલ ₹2,716 ઓછા (₹1,200 છૂટ + ₹1,516 ઓછો GST). સાડી કાપડ છે, એટલે કોઈ પણ ભાવે 5%. વિગત: GST બિલ કેવી રીતે બનાવવું.
ડિલિવરી ચલણ ક્યારે, અને એમાં શું જરૂરી (નિયમ 55)
- ક્યારે: જાંગડ (અપ્રૂવલ) પર ગ્રાહકને ઘરે, દરજી કે કારીગરને સિલાઈ-ભરતકામ (જોબ વર્ક) માટે, પોતાના ગોડાઉન કે એ જ રાજ્યની બ્રાન્ચમાં, કે પ્રદર્શનમાં. બીજા રાજ્યમાં અલગ GSTIN વાળી બ્રાન્ચને માલ મોકલવો વેચાણ ગણાય: એના પર બિલ બને.
- જરૂરી વિગત: ચલણ નંબર (16 અક્ષર સુધી) અને તારીખ; મોકલનાર અને લેનારનું નામ, સરનામું અને GSTIN (રજિસ્ટર્ડ હોય તો); HSN, માલની વિગત, નંગ, કિંમત; બીજા રાજ્યમાં જાય તો સપ્લાયનું સ્થળ; સહી. ટેક્સ દર અને રકમ ફક્ત વેચાણ માટે મોકલેલા માલ પર.
- કૉપી: વેચાણ માટેના માલ પર ત્રણ (લેનાર, ટ્રાન્સપોર્ટર, મોકલનાર). જાંગડ કે દરજીના ચલણમાં પણ લેનારની સહીવાળી એક કૉપી દુકાનમાં રાખો.
- ઈ-વે બિલ: ₹50,000 થી વધુ કિંમતના માલ પર, અને બીજા રાજ્યમાં જોબ વર્ક માટે કોઈ પણ કિંમતે (નિયમ 138). Tap & Bill ઈ-વે બિલ બનાવતું નથી.
- 6 મહિનાનો નિયમ: જાંગડનો માલ ગ્રાહક રાખે ત્યારે, અને વધુમાં વધુ મોકલ્યાના 6 મહિનામાં બિલ બનાવવું પડે (કલમ 31(7)).
ઉદાહરણ: જાંગડ પર 6 સાડી, ₹20,400
| દિવસ | શું થયું | ચલણ પર |
|---|---|---|
| 18 ઑક્ટોબર | DC-0003: નેહા અગ્રવાલને 6 સાડી ઘરે (2 બનારસી ₹4,500, 2 કાંજીવરમ સ્ટાઇલ ₹3,800, 2 જ્યોર્જેટ ₹1,900) | 6 નંગ બહાર, કિંમત ₹20,400, GST નહીં |
| 20 ઑક્ટોબર | 1 બનારસી અને 1 જ્યોર્જેટ રાખી, 3 સાડી પાછી | 2 નંગનું બિલ: ₹6,400 + 5% = ₹6,720; 3 પાછા; 1 હજી બહાર |
| 27 ઑક્ટોબર | કાંજીવરમ હજી ગ્રાહક પાસે | 7 દિવસથી વધુ ખુલ્લું: ફોન કરવાનો સમય |
Tap & Bill માં ભાવપત્રક અને ચલણ
ભાવપત્રક કે ચલણ ખોલો
Android એપમાં “સેટિંગ્સ” ટેબ → “ભાવપત્રક અને ચલણ” → “ભાવપત્રક” કે “ડિલિવરી ચલણ”. કમ્પ્યુટર પર ડાબા મેનૂમાં “ભાવપત્રક” કે “ચલણ”. પછી “નવું ભાવપત્રક” કે “નવું ચલણ”.
ગ્રાહક અને વસ્તુ
“નામ”, “મોબાઇલ (જરૂરી નથી)”, “સરનામું (જરૂરી નથી)”. વસ્તુ પર ટેપ કરો કે “વસ્તુ શોધો”, સાઇઝ પસંદ કરો; યાદીમાં ન હોય તો “બીજી વસ્તુ”. ભાવપત્રકમાં “છૂટ ₹” અને “ક્યાં સુધી માન્ય”; ચલણમાં “કપડાં શા માટે જાય છે?” અને “વાહન નં.”.
સેવ કરો અને મોકલો
“સેવ કરો” દબાવતાં નંબર મળે: ભાવપત્રક QT-0001, ચલણ DC-0001. “PDF” થી A4 PDF ખૂલે (કમ્પ્યુટરથી છાપો), “WhatsApp” થી તમારા ફોનનું WhatsApp લિંક સાથે ખૂલે.
બિલ બનાવો
ભાવપત્રક: “બિલ બનાવો” દબાવતાં એ જ વસ્તુઓ, છૂટ અને ગ્રાહક બિલમાં આવી જાય; ભાવ બદલવા હોય તો બદલો અને સેવ કરો. ચલણ: “ગ્રાહકે કયા નંગ રાખ્યા” પસંદ કરો, ફક્ત એનું બિલ બને; બાકીના આવે ત્યારે “પાછું આવ્યું”.
- યાદીઓ: “ખુલ્લાં”, “તારીખ વીતી ગઈ”, “પૂરાં”, “રદ” અને “બધાં”, નંબર, નામ કે મોબાઇલથી શોધો. ખુલ્લું ભાવપત્રક “બદલો” થી બદલાય; સ્ટાફ ફક્ત પોતે બનાવેલું બદલી કે રદ કરી શકે.
- જૂનાં ચલણ યાદ રહે: હોમ સ્ક્રીન પર “… ચલણ 7 દિવસથી વધુ ખુલ્લાં”; 6 મહિનાથી ખુલ્લા જાંગડ ચલણ પર “6 મહિનાથી ખુલ્લું: હવે બિલ બનાવો (GST નિયમ)”.
- સ્ટોક એક જ વાર ઘટે: “સ્ટોક અને બારકોડ” ચાલુ હોય તો ચલણ પર ગયેલા નંગ સ્ટોકમાંથી બહાર, પાછા આવે તો અંદર; રાખેલા નંગના બિલ પર ફરી ઘટતા નથી.
- PDF ગ્રાહકની ભાષામાં: ગુજરાતી, હિન્દી કે અંગ્રેજી. ઉપર “ભાવપત્રક” છપાય કે “અંદાજ”, એ માલિક “ભાવપત્રક પર ઉપર શું લખવું” માં પસંદ કરે.
શું નથી થતું
- થર્મલ પ્રિન્ટર પર છાપવું: ભાવપત્રક અને ચલણ A4 PDF છે.
- ઇન્ટરનેટ વગર: ભાવપત્રક અને ચલણ માટે ઇન્ટરનેટ જોઈએ (બિલ ઑફલાઇન બને છે).
- આપમેળે WhatsApp: તમારા ફોન કે કમ્પ્યુટરથી એક ટેપમાં, લિંક સાથે.
- ચલણ પર GST દર કે ટેક્સ, ઈ-વે બિલ, ઈ-ઇન્વૉઇસ, IGST બિલ અને પ્રોફોર્મા ઇન્વૉઇસ.